De historische ontwikkeling van Iyengar yoga De benaming 'Iyengar yoga' roept nogal eens misverstanden op: het is Hatha yoga volgens het systeem van B.K.S. Iyengar. Gezien de internationale bekendheid van Iyengar en de steeds maar groeiende belangstelling voor zijn specifieke benadering van Hatha yoga is de term Iyengar yoga, in het algemeen taalgebruik, een begrip geworden. Structureel gezien betekent Iyengar yoga een internationaal netwerk van landelijke verenigingen. Er is ondertussen een internationaal geregistreerd handelsmerk, waarin de naam Iyengar yoga en het bekende logo opgenomen zijn. En daarnaast hebben een aantal opleidingen, centra, leraren en leerlingen in alle delen van de wereld onderling contact. Centraal hierin staat het Ramamani Iyengar Memorial Yoga Institute (RIMYI) in Pune, India, genoemd naar de overleden echtgenote van B.K.S. Iyengar. Zij heeft de eerste steen nog gelegd in 1973, maar is nog overleden voor de officiële opening in 1975. Aan het hoofd van dit instituut staan Yogacharya B.K.S. Iyengar, zijn dochter Geeta en zoon Prashant en ze geven er het merendeel van de lessen. Mr. Iyengar, geboren in 1918, kreeg al in 1934 les in yoga van de gerenommeerde yogi T. Krishnamacharya in zuid India. Drie jaar later is hij naar Pune gezonden om daar les te geven en is daar gebleven. Hij trouwt en wordt vader van 6 kinderen. Ruim 35 jaar les ervaring zorgen voor een goed fundament én voor het uiteindelijk tot stand komen van het instituut. Hier worden de dagelijkse lessen (general classes) gegeven, waaronder de speciale medische klassen. De wachttijden om deel te nemen zijn aanzienlijk. En daarom geldt dat wanneer men geen persoonlijke contacten met het instituut heeft, men daar alleen maar wordt toegelaten, na bemiddeling van een vereniging van Iyengar yoga in landen buiten India. Aanvankelijk uitgenodigd door zijn leerling Yehudi Menuhin (die noemde hem; "mijn beste vioolleraar") en J. Krishnamurti (bekend filosoof), begon Iyengar, sinds 1954 (Zwitserland), regelmatig naar het Westen te reizen. In 1956 was hij in Parijs en Brussel, en gaf les aan de koningin-moeder van België in o.a. de kopstand. Tien jaar later is hij in Italië, en krijgt een audiëntie bij de Paus in het Vaticaan, omdat zijne Heiligheid had gehoord over het uitbrengen van een belangrijk boek met ook "religieuze" strekking. Dat boek was "Yoga Dipika" van Mr. Iyengar dat in 1966 verscheen, en nog internationaal als het basisboek voor Hatha yoga wordt gezien. "Freedom is to be free from the chains of fears and desire" B.K.S. Iyengar In Nederland werd Hatha yoga volgens het systeem van B.K.S. Iyengar in 1968 geïntroduceerd door Dona Holleman, die Iyengar in Zwitserland had ontmoet en hem naar India was gevolgd waar zij bijna een jaar bij hem studeerde. Teruggekeerd in Nederland startte zij in Breda, waar zij woonde, met kleine yogagroepjes. Later, (toen Dona Holleman naar Italië vertrok waar zij nog steeds een Yogaschool heeft) werden deze voortgezet door onder meer Victor van Kooten, Annemieke van Kooten-Post en Agnes Mineur-Hille. En al in 1976 was Mr. Iyengar in Ulvenhout voor een demonstratie. Iyengar yoga heeft in Nederland de jaren daarna een aanzienlijke groei ondergaan. Op het ogenblik vindt men leraren in alle delen van Nederland. Ook was er het Iyengar Yoga Festival in april 1984 in de Kosmos, Amsterdam, waar B.K.S. Iyengar de eregast was en demonstraties (Sonesta Koepelzaal), lezingen en workshops gaf. En in 1987 kwam hij naar de Kosmos om de leraren-opleiding, o.l.v. Clé Souren, officieel te starten. In augustus 1987 heeft een groepje leraren officieel de B.K.S. Iyengar Yoga Vereniging Nederland opgericht op papier, en in 1995 is deze met Charles Hond als initiatiefnemer en secretaris, levendig gemaakt (met een actief bestuur en een Nieuwsblad). Net zoals die ook in een aantal andere landen bestaat als een overkoepelende en coördinerende organisatie op nationaal en internationaal niveau. In de Verenigde Staten en Canada zijn al vaker Iyengar Yoga conventies geweest en in augustus 1993 wordt ook de eerste Europese Iyengar Yoga conventie gehouden in het Crystal Palace te Londen. Hier kwamen docenten en leerlingen bij elkaar, zo'n duizend in het totaal, om onder leiding van Mr. Iyengar zelf, een week lang yoga te beoefenen en vooral ook geïnspireerd te worden door de meester. De deelnemers kwamen uit vele Europese landen, ook Oost- Europa. In 1994 tot en met 1996 heeft Mr. Iyengar, op uitnodiging, het nationale Indiase Yoga congres in Rishikesh (Himalaya) geleid en er ook les gegeven, vooral pranayama (ademhalingsoefeningen). In november 1997 was er in Parijs een Europese Iyengar yoga leraren conventie. Hier was John Floris uit Nederland persoonlijk begeleider van Mr. Iyengar en voorbeeld op het lespodium. Op 14 december 1998 werd Guruji (Shri B.K.S. Iyengar) 80 jaar. Er is toen in Pune, India, een festival van 2 weken gehouden voor alle (750) geïnteresseerden. En ruim een jaar later, in januari 2000, bestond het instituut, RIMYI, 25 jaar. Guruji gaf ook weer een week les aan 250 junior en senior leraren, maar gezien zijn leeftijd en een verkoudheidje, nam Geeta het regelmatig over. Het was inspirerend om dat samenspel te zien. In 2003 werd onze guru in december 85 jaar en op deze leeftijd is het niet meer wenselijk om intensief te reizen en dus nam Geeta dat over. In 2001 is ze voor een conventie door de V.S. gereisd en in 2002 was ze hier in Europa voor een conventie op tour, ook 2 dagen in Amsterdam. In december 2004 werd Geeta 60 jaar en vierde dat met een 5-daagse yogaconventie "Yog Sadhana" in Pune, India, daarbij waren ruim 500 mensen aanwezig uit 25 landen. De deelnemers werden tegelijkertijd onderwezen door Geeta en haar vader B.K.S Iyengar (86 jaar). Zij vindt het belangrijk om contact te onderhouden met de verschillende Iyengar Yoga beoefenaars. En ze hoopt dat dat tussen de vele landen onderling ook blijft gebeuren, om in harmonie samen te werken en nieuwe ideeën uit te wisselen. In oktober 2005 maakte Guruji een tour door de Vereinigde Staten n.a.v. het uitkomen van zijn boek "Light on Life". In december 2008 zijn er grote festiviteiten geweest in Pune rond zijn 90ste verjaardag. Daarna is met een deel van de deelnemers ook een reis gemaakt naar zijn geboortedorp Bellur in zuid-India. In April 2009 was B.K.S. Iyengar voor een vierdaagse conventie in Moskou waar hij elke ochtend 3 uur les gaf. Meer info: www.bksiyengar.com "Health is firmness in body, stability in mind and clarity in thinking" B.K.S.Iyengar